Corné van Dooren
Expert duurzaam eten bij het Voedingscentrum

De duurzaamheid van voedsel wordt gemeten in de ‘voedselafdruk’. Deze geeft de invloed weer van ons eten op bijvoorbeeld grondstoffen en energie. De voedselafdruk is ook een ecologische voetafdruk; hoeveel land, water en energie is er nodig om ons voedsel te produceren? En wat is het verschil of u met de auto of met de fiets boodschappen doet? Kookt u met het deksel op de pan of laat u de warmte ontsnappen? Hoeveel water gebruikt u bij het koken, hoe lang laat u het koken en wat doet u met de restjes? Hoe zijn uw gekochte voedselproducten verpakt? Al deze vragen hebben te maken met uw voedselafdruk.

Verschillen

We denken vaak dat het verpakkingsmateriaal de grootste boosdoener is wanneer het over duurzaamheid gaat. Dat is echter niet het geval, verpakking maakt slechts vijf tot tien procent uit van de milieubelasting van voedsel. Wat er bij de boer gebeurt, heeft wel veel invloed. Denk aan het gebruik van kunstmest en het energieverbruik van machines. Daarnaast worden er voor het verbouwen van veevoer soms vele hectares bos gekapt en komt er in de veehouderij veel methaan vrij dat een broeikasgas is.
Natuurlijk staat u niet altijd stil bij de gevolgen voor het milieu als u boodschappen doet, of zelfs op welke manier u dat doet. Men denkt vaak dat producten van dichtbij kopen heel belangrijk is, maar hoe u uw boodschappen haalt, is net zo belangrijk. Duurzamer eten blijkt overigens in de praktijk vaak automatisch samen te gaan met gezonder eten. Snacks, koek, snoep, gezoete en alcoholische dranken zijn niet goed voor het milieu en ook niet voor u.

Begin vandaag nog

Duurzamer omgaan met voedsel is niet moeilijk en u kunt vandaag nog beginnen. Kook in weinig water en doe de deksel op de pan. Haal wat vaker (indien mogelijk) uw boodschappen lopend of met de fiets. Laat bevroren voedsel eerst in de koelkast ontdooien voordat u het gaat koken of bakken. Kook op gas, dat is de beste energiebron. Ook de magnetron verbruikt weinig energie.
En wanneer u in de winkel staat en wilt duurzaam inkopen, kies dan voor producten van het seizoen. Er is in Nederland in elk seizoen voldoende aanvoer van verse groente en fruit. Uit onderzoek blijkt dat vijfentwintig tot dertig procent van de consumenten rekening houdt met de herkomst van hun eten. Als u dierenwelzijn belangrijk vindt, zeker wilt weten dat de producerende boeren een eerlijke prijs voor hun product hebben gekregen of dat het telen van die producten niet ten koste is gegaan van de omgeving, kunt u een stapje verder gaan. U kunt dan kiezen voor biologische, Beter Leven of Fairtrade producten. In vlees zijn er ook verschillende keuzes te maken; zo heeft de productie van kip veel minder grondstoffen nodig dan de productie van rundvlees. Biologisch vlees draagt bij aan dierenwelzijn en meer soortenrijkdom. Vindt u dat te duur? Dan kunt u er voor kiezen om wat minder vaak vlees te eten of een kleinere portie te nemen.

Kerst

Met Kerst zijn er vaak veel eetmomenten en ik geef u graag wat tips om ook tijdens deze feestelijke dagen goed met voedsel om te gaan. De basis is planning; denk na over het menu, welke boodschappen daarvoor nodig zijn en hoe groot de porties worden. Vaak kunnen de hoeveelheden wat naar beneden. Is er toch wat overgebleven? Bewaar dat dan veilig, maak restjes binnen twee dagen op of vries het in. Kies voor een menu met gevogelte of duurzame vis of eet eens verrassend vegetarisch.
Wie wil werken aan een kleinere voedselafdruk, heeft talloze mogelijkheden om daarmee te beginnen. Het hoeft niet allemaal ineens. Begin met één aanpassing en zodra dat een gewoonte is geworden kiest u er een aanpassing bij. De grootste winst is te halen door minder vlees te eten en minder voedsel te verspillen.